Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/24/UE uchwalona 26 lutego 2014¹ roku określa szereg zasad dotyczących zamówień publicznych w Europie. Jedną z ważniejszych wytycznych jest wspieranie i promowanie udziału firm z sektora MŚP w procesie składania ofert. W celu ułatwienia realizacji tego priorytetu wspomniana dyrektywa wprowadza możliwość podziału dużych przetargów publicznych na mniejsze części. Z tego artykułu dowiesz się, kiedy zamawiający może skorzystać z dzielenia zamówienia na części oraz jakie niesie to korzyści dla Twojej firmy.

Jak wygląda podział zamówienia na części w nowym Pzp?

Podział zamówienia na części został przetransponowany do polskiego prawa w Ustawie z dnia 11 września 2019 roku Prawo zamówień publicznych². W artykule 91 ust. 1 zapisano, że zamawiający może skorzystać z przysługującego mu przywileju w jednej z dwóch form:

• dopuszczenie składania ofert częściowych w ramach jednego postępowania

• wydzielenie więcej niż jednego postępowania w ramach procedury udzielenia zamówienia publicznego.

Decyzja o tym, który z tych modeli zastosować, zależy tylko od jednostki publicznej. Ma ona też możliwość niedokonywania dzielenia zamówienia na części, jednakże w takim wypadku musi swoje stanowisko szczegółowo uzasadnić (dokonuje się tego w Specyfikacji Warunków Zamówienia).

Podział zamówienia na części jest instytucją pożądaną przez rynek i forsowaną przez Urząd Zamówień Publicznych. Każdego roku odbywają się kontrole, które badają czy zamawiający postępują słusznie w tym zakresie. Przykładem może być informacja o wyniku kontroli doraźnej z dnia 11 stycznia 2022 roku (znak: UZP/DKZP/KND/54/2021), w ramach której stwierdzono:

Dziwi fakt, że Zamawiający nie podzielił zamówienia na części, skoro zamawiany asortyment zawiera ponad 140 pozycji sprzętu medycznego i wyposażenia. W jeden pakiet został wrzucony zarówno sprzęt medyczny, jak i sprzęt komputerowy, a także meble zarówno zwykłe, jak i medyczne. Z pewnością dopuszczenie składania ofert częściowych wpłynęłoby na większą konkurencyjność w postępowaniu, a także na zaoferowanie mniejszych cen na poszczególne przedmioty zamówienia. Zamawiający stosując taki „trik” de facto wykluczył z udziału w postępowaniu większość Wykonawców, którzy nie mogli złożyć swoich ofert na poszczególne pozycje zamówienia. W ten sposób Zamawiający naruszył zasadę uczciwej konkurencji i równego traktowania Wykonawców³.

Warto też pamiętać, że brak dzielenia zamówienia na części możesz oprotestować w KIO. Zanim jednak zdecydujesz się na ten krok, sprawdź czy nie zachodzi jedna z przesłanek ujętych w preambule Dyrektywy 2014/24/UE.

Kiedy zamawiający nie musi dokonywać podziału zamówienia na części w nowym pzp?

Wspomnieliśmy już, że podział zamówienia na części jest narzędziem fakultatywnym. Zdarzają się sytuacje, że mimo najszczerszych chęci wydzielenie mniejszych fragmentów projektu jest niemożliwe. Preambuła Dyrektywy 2014/24/UE przewiduje szereg przypadków, które chronią interes zamawiającego. Zaliczamy do nich:

• ograniczenie konkurencji,

• nadmierne trudności techniczne,

• nadmierne koszty wykonania zamówienia,

• nadmierne trudności z koordynacją działań wykonawców realizujących poszczególne części zamówienia.

Nie powinno zatem dziwić, że w sytuacji realizacji projektów parasolowych, są one zgrupowane w jedno postępowanie. Dzielenie takiego zamówienia spowodowałoby chaos organizacyjny, trudności w dopięciu harmonogramu i koszty związane chociażby z odbiorami prac. Podobnie wygląda to w sytuacji, gdy podział przetargów na roboty budowlane skutkowałby koniecznością opracowania dodatkowych operatów, projektów, uzyskania kolejnych zgód administracyjnych.

Kryteria podziału dużych przetargów publicznych

Podział zamówienia na części w nowym Pzp może się odbywać na różne sposoby. Najczęściej spotykamy się z sytuacją rozbicia projektu zgodnie z przedmiotem zamówienia. Przykładowo wiele gmin w Polsce stawiając na rozwój odnawialnych źródeł energii, poszukuje oddzielnie wykonawców dla budowy instalacji PV, kolektorów słonecznych czy kotłów na biomasę. Ma to swoje uzasadnienie, bowiem niewiele firm fotowoltaicznych ma w swojej ofercie kotły i vice versa. Do innych popularnych czynników podziału należą:

• lokalizacja – tu przykładem może być budowa drogi leśnej na terenie różnych miejscowości, w obrębie innych nadleśnictw,

• termin wykonania – wiele placówek ochrony zdrowia zamawia dostawy wyrobów medycznych i leków, które realizowane są w różnych miesiącach (co jest podstawą do podziału zamówienia na części),

• ilość – im mniejsza liczbowo wartość dostaw czy usług, tym większa szansa, że zgłoszą się po nie wykonawcy z sektora MŚP,

• specjalizacje zawodowe – bardzo często spotykane przy dużych przetargach publicznych na szkolenia mieszkańców (inny zakres tematyczny).

Ani żadna ustawa, ani też dyrektywa nie reguluje, na ile części powinno być podzielone zamówienie.

Czy podział zamówienia na części działa w praktyce?

Istotą podziału przetargów na roboty budowlane, usługi czy dostawy jest umożliwienie małym i średnim przedsiębiorstwom realizacji zadań, które przy większej skali byłyby poza ich zasięgiem⁴. Brak potencjału technicznego, personalnego czy wystarczających środków finansowych nie są w tym wypadku przeszkodą. Składając ofertę na zadanie częściowe, wymagane będzie mniejsze wadium i zabezpieczenie należytego wykonania umowy. Nie będziesz musiał także kontraktować dużych dostaw, co mogłoby przekraczać pojemność Twojego magazynu.

Zamówienia częściowe w wyszukiwarce przetargów są dostępne każdego dnia. Jak pokazują statystyki, wartość rynku zamówień publicznych realizowanych z zastosowaniem przepisów ustawy Pzp, wyniosła w 2022 roku 274,8 miliardów złotych, a więc o blisko 100 miliardów więcej niż rok wcześniej. Biorąc pod uwagę także zamówienia wyłączone z obowiązku stosowania ustawy Pzp, łączna wartość rynku kształtowała się na poziomie 698,3 miliarda złotych⁵! Co trzecie z prowadzonych zadań realizowanych jest z podziałem zamówienia na części. Dane te potwierdzają, że rynek jest coraz bardziej przyjazny dla firm z sektora MŚP. Jeśli i Ty chcesz zacząć na nim zarabiać, przeglądaj zamówienia częściowe w wyszukiwarce przetargów. Nowi użytkownicy mogą z niej korzystać bez dodatkowych opłat w okresie próbnym.